Sibila Petenji Arbutina i Jelena Kovačević Vorgučin, akademski umetnici iz Novog Sada predstaviće u utorak, 18. oktobra u Likovnom salonu Kulturnog centra izložbu fotografija, pod nazivom „Mind TV“.
Autorke koriste fotografsku sliku kao sredstvo u neposrednom prenošenju poruke, ali i za uspostavljanje dijaloga. Na svojim fotografijama one pokazuju lica dece tokom njihovog gledanja televizije. Minimalistički pristup, ističe poražavajuću istinu: izrazi dečjih lica i njihovi pogledi su odsutni, prazni, zatupljeni i izgubljeni u daljini.
– Cilj nam je da projektom MIND TV ukažemo na potrebu medijskog opismenjavanja roditelja, kao i da nateramo na razmišljanje roditelje o postojanju televizije kao medija koji može da u razvoju deteta ostaviti snažne posledice ukoliko se ne konzumira kontrolisano.
Projekat traje treću godinu i sastoji se od teorijskog istraživanja i praktičnog vizuelnog dela. Istraživački rad je izlagan na konferenciji InSite 2013. godine u Portugaliji.
Otvaranje izložbe je u 18 sati.
MIND TV: process the new reality
trošenje, iskorišćavanje, korišćenje, upijanje, ceđenje, opsesivno, iscrpljivanje, zloupotreba,
U dobu globalne konzumacije mas-medijskih informacija koju prati razvoj tehnološke, medijske i potrošačke kulture, otvara se niz novih problematičnih situacija koje zahtevaju strategijsko razmatranje. Umetnice Sibila Petenji Arbutina i Jelena Kovačević Vorgučin su uočile problem nekontrolisanog upijanja televizijskog programa koji može da ostavi snažne posledice na psiho-fizički razvoj najmlađih korisnika, te su kroz procesualni projekat MIND TV krenule u istraživanje različitih aspekata ove aktuelne društvene pojave.
Projekat su otpočele 2013. godine izgradnjom teorijske platforme koju su uspešno prezentovale na internacionalnoj naučnoj konferenciji koja se bavila inovacijama na polju informacionih medija, edukacije i kulture (Portugalija, InSITE), da bi zatim pokrenule niz različitih izlagačkih akcija i događaja kojima su pokušale da privuku pažnju što većeg broja ljudi. Razvijajući strategije gotovo gerilskih, privremenih i neočekivanih uličnih akcija koje remete ustaljenu urbanu situaciju, postavljale su fotografije sa portretima dece i pratećim upozoravajućim tekstualnim porukama u javni prostor grada, mesta na kojima se kreću deca i roditelji (dečije igraonice, ambulante, vrtići, pozorišta, sportska društva, prodavnice slatkiša, ulični trotoari, pešački prelazi i sl.). Cilj im je bio da se što veći broj stanovnika informiše o rizicima dečijeg prekomernog gledanja televizijskog programa koje može dovesti do njihove desocijalizacije, promena u ponašanju, gubitka osećaja realnosti, te kreiranja iluzija u virtuelnoj stvarnosti. Autorke naglašavaju značaj medijskog opismenjavanja roditelja i staratelja, kako bi se savremeni ekranski mediji (televizija, kompjuter, tablet, pametni telefon i sl.) približio deci na adekvatan način, kao sredstvo za rad i proširenje znanja, a ne kao medij za pasivno primanje površnih utisaka, informacija lišenih značaja i razvoja virtuelne bezlične komunikacije.
Baveći se u svom dosadašnjem umetničkom radu različitim vizuelnim medijima (slikarstvo, grafika, crtež, fotografija…), za prezentaciju projekta MIND TV u čijem okviru je opus TALK TV, Sibila Petenji Arbutina i Jelena Kovačević Vorgučin su se odlučile za fotografiju, koju prate tekstualne poruke. Primarni motiv fotografija su dečja lica, prikazana u krupnom kadru en face, sa karakterističnim zamrznutim pogledom usmerenim negde u daljinu. „Čini nam se da deca gledaju kroz nas čime pokazujemo njihovu izolovanost od realnog sveta kao i odsutnost emocija prema spoljnom svetu.“, izjavile su autorke. Fokus je na centralnom delu lica, očima deteta, koje odražavaju hipnotički efekat televizije na nekontrolisanog i nepripremljenog posmatrača. Koncept rada podrazumeva i promišljeni pristup kadriranju, te se umetnice odlučuju za krupni kadar lica koji smeštaju, gotovo sabijaju, unutar četvrtastog izolovanog prostora nalik samoj formi televizijskog ekrana. Nepostojanje prostora za kretanje ili slobodno mišljenje je ono što naglašava ovakav pristup i podvlači nastojanje autorki da ukažu na problem odnosa dece i mas-medija, koji kreira nekritičke „medijske robove“, poslušnike nametnutih, poslatih informacija. Tekstualne poruke na nalepnicama nose natpise sa porukama kao što su: Mind TV, Attention TV, Think TV, Communicate TV, Talk TV, See TV, Watch (Out) TV…, kao ironična upozorenja društvenoj zajednici da ne ostane nema pred ovim sve prisutnijim i razvijenijim problemom.
Projekat MIND TV tretira jednu od prisutnih tema u istoriji umetnosti, kao što je portret deteta, često marginalizovanu kao trivijalnu, vidljivu u umetnosti najčešće u kontekstu prikaza nevinosti, detinjstva, porodičnog života, te naglašavanja relacije sa majkom i njene uloge kao žene. U istraživanju Sibile Petenji Arbutina i Jelene Kovačević Vorgučin portreti dece se ne pojavljuju sa idejom izazivanja uobičajenog sentimentalnog raspoloženja karakteritičnog za porodične portrete, već sasvim suprotno da zaplaše svojom surovom realnošću prikaza svakodnevice. „Radi ozbiljnog shvatanja poruke koju šaljemo roditeljima, izrazi lica na našim prikazima dece su daleko od sladunjavih i sentimentalnih na koje smo navikli. Lice na našim fotografijama svojom zastrašujućom odsutnošću pogleda, upozorava na ozbiljnost globalnog društvenog problema – nekontrolisanog korišćenja televizije.“, navode autorke. Iskrenost dece i mogućnost da slobodno, otvorenog uma posmatraju svet, bez predrasuda ključna je za proces beleženja dečijeg izraza dok sami posmatraju televizijski program i može poslužiti kao pokazatelj mas-medijskog uticaja na društvo uopšte.
Kao predstavnice aktuelne umetničke scene Sibila Petenji Arbutina i Jelena Kovačević Vorgučin su svojim interdisciplinarnim projektom MIND TV (TALK TV) istražile društveno prisutnu temu koristeći modele kritičke savremene umetničke prakse, jezik (novih) medija, postmodernističku teoriju i relacionu estetiku, kao i lično znanje i iskustvo u odnosu sa decom.
Sanja Kojić Mladenov